ज्ञानावस्था के पाँच मानव
मानव | स्वभाव | विषय | दृष्टि | प्रमाण |
राक्षस मानव | क्रूरता प्रधान हीनता, दीनता | आहार, निद्रा, भय, मैथुन | प्रिय, हित, लाभ | अव्यवस्थाओं का प्रकाशन = भ्रांत मानव |
पशु मानव | दीनता प्रधान हीनता, क्रूरता | आहार, निद्रा, भय, मैथुन | प्रिय, हित, लाभ | अव्यवस्थाओं का प्रकाशन = भ्रांत मानव |
मानव | न्याय प्रधान धीरता, वीरता, उदारता | वित्तेषणा, पुत्रेषणा, लोकेषणा सहित उपकार प्रवृत्ति सर्वोतोमुखी समाधान | न्याय प्रधान धर्म, सत्य | व्यवस्था, शिक्षा, आचरण में सामरस्यता = स्वराज्य में प्रवृति, प्रमाण |
देव मानव | धर्म प्रधान दया , धीरता, वीरता, उदारता | लोकेषणा सहित उपकार प्रवृत्ति सर्वोतोमुखी समाधान | न्याय व धर्म प्रधान, सत्य | स्वराज्य में निष्ठा स्वतंत्रता में प्रवृति, प्रमाण |
दिव्य मानव | सत्य प्रधान दया, कृपा, करुणा, धीरता, वीरता, उदारता | आचरण पूर्णता | सत्य प्रधान | मुक्त जीवन और स्वराज्य व स्वतंत्रता सहज प्रमाण = निर्भ्रांत मानव |